Γιατί Αποτυγχάνει η Εξωσωματική; Αιτίες & Τι Εξετάζουμε Μετά

Τι σημαίνει πραγματικά «αποτυχημένη εξωσωματική»;

Δεν υπάρχει μόνο ένας τύπος αποτυχίας στην IVF.

Για να αξιολογηθεί σωστά ένας κύκλος, χρειάζεται πρώτα να προσδιοριστεί τι ακριβώς συνέβη.

Χαμηλή ανταπόκριση στη διέγερση

Μπορεί να αναπτυχθούν λιγότερα ωοθυλάκια από όσα αναμένονταν ή να συλλεχθεί μικρός αριθμός ωαρίων.

Η ανταπόκριση επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• η ηλικία
• η ωοθηκική εφεδρεία
• το ιστορικό προηγούμενων διεγέρσεων
• η ατομική ανταπόκριση στα φάρμακα
• το πρωτόκολλο που χρησιμοποιήθηκε

Η ΑΜΗ (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) και ο αριθμός των καταβολών ωοθυλακίων μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση της αναμενόμενης ανταπόκρισης των ωοθηκών, αλλά δεν μπορούν από μόνοι τους να προβλέψουν αν μια εξωσωματική θα οδηγήσει σε γέννηση.

Συλλέχθηκαν ωάρια, αλλά αρκετά δεν ήταν ώριμα

Ο αριθμός των ωαρίων που συλλέγονται δεν είναι το ίδιο με τον αριθμό των ώριμων ωαρίων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γονιμοποίηση.

Αν υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ των ωοθυλακίων που αναπτύχθηκαν, των ωαρίων που συλλέχθηκαν και των ώριμων ωαρίων, αυτό αποτελεί πληροφορία που χρειάζεται να αξιολογηθεί πριν από μια επόμενη προσπάθεια.

Δεν έγινε η αναμενόμενη γονιμοποίηση

Σε ορισμένους κύκλους μπορεί να συλλεχθούν ώριμα ωάρια, αλλά η γονιμοποίηση να είναι χαμηλότερη από την αναμενόμενη.

Τότε χρειάζεται να εξεταστούν τα δεδομένα τόσο των ωαρίων όσο και του σπέρματος και να αξιολογηθεί η εργαστηριακή πορεία του κύκλου.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να έχει χρησιμοποιηθεί κλασική IVF ή να υπάρχει ένδειξη για ICSI ή IMSI μικρογονιμοποίηση.

Η ICSI μπορεί να αντιμετωπίσει συγκεκριμένα προβλήματα γονιμοποίησης, αλλά δεν αποτελεί γενική λύση για κάθε πιθανή αιτία αποτυχίας μιας εξωσωματικής.

Τα έμβρυα σταμάτησαν να αναπτύσσονται

Ακόμη και όταν επιτυγχάνεται γονιμοποίηση, δεν συνεχίζουν όλα τα έμβρυα να αναπτύσσονται μέχρι το στάδιο στο οποίο μπορούν να μεταφερθούν ή να κρυοσυντηρηθούν.

Η εμβρυϊκή ανάπτυξη αποτελεί διαδικασία φυσικής επιλογής και ορισμένα έμβρυα μπορεί να σταματήσουν να εξελίσσονται τις επόμενες ημέρες.

Για αυτό στην αξιολόγηση ενός κύκλου δεν έχει σημασία μόνο ο αρχικός αριθμός των ωαρίων, αλλά ολόκληρη η διαδρομή:

ωάρια → ώριμα ωάρια → γονιμοποιημένα ωάρια → αναπτυσσόμενα έμβρυα → βλαστοκύστεις → διαθέσιμα έμβρυα για μεταφορά ή κατάψυξη.

Μπορείς να δεις συνολικά τη διαδικασία στο άρθρο για τα στάδια της εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Πόσο σημαντική είναι η ποιότητα του εμβρύου;

Η ικανότητα του εμβρύου να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να εμφυτευθεί είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες στην έκβαση μιας εμβρυομεταφοράς.

Μορφολογικά «καλό» έμβρυο δεν σημαίνει απαραίτητα χρωμοσωμικά φυσιολογικό

Η μορφολογική αξιολόγηση βοηθά το εμβρυολογικό εργαστήριο να εκτιμήσει την ανάπτυξη του εμβρύου.

Δεν μπορεί όμως να δείξει με βεβαιότητα τη χρωμοσωμική του σύσταση.

Ένα έμβρυο που φαίνεται μορφολογικά καλής ποιότητας μπορεί να έχει χρωμοσωμική ανωμαλία και αντίστροφα η μορφολογία από μόνη της δεν αποτελεί γενετική διάγνωση.

Η ηλικία επηρεάζει κυρίως το ωάριο και το έμβρυο

Με την αύξηση της ηλικίας της γυναίκας αυξάνεται και η πιθανότητα χρωμοσωμικών ανωμαλιών στα έμβρυα.

Αυτός είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο η ηλικία επηρεάζει τόσο έντονα τις πιθανότητες επιτυχίας της IVF.

Δεν σημαίνει όμως ότι η έκβαση μιας συγκεκριμένης εμβρυομεταφοράς μπορεί να προβλεφθεί μόνο από την ηλικία.

Οι πιθανότητες εξαρτώνται από το συνολικό κλινικό και εμβρυολογικό πλαίσιο. Για αυτό τα γενικά ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής δεν αποτελούν προσωπική πρόβλεψη για μια συγκεκριμένη προσπάθεια.

Γιατί μπορεί ένα καλό έμβρυο να μην εμφυτευθεί;

Ακόμη και μετά τη μεταφορά ενός εμβρύου που θεωρείται κατάλληλο, δεν υπάρχει εγγύηση εμφύτευσης.

Η εμφύτευση είναι μια σύνθετη βιολογική διαδικασία στην οποία συμμετέχουν το έμβρυο, το ενδομήτριο και πολλοί διαφορετικοί παράγοντες.

Το έμβρυο μπορεί να μην έχει τη βιολογική δυνατότητα να εμφυτευθεί

Η μορφολογία δεν μπορεί να αποκαλύψει όλες τις γενετικές ή βιολογικές ιδιότητες ενός εμβρύου.

Για αυτό ένα έμβρυο μπορεί να μην εμφυτευθεί ακόμη και όταν η μορφολογική του εικόνα θεωρείται καλή.

Μπορεί να υπάρχει πρόβλημα μέσα στην κοιλότητα της μήτρας

Παθήσεις ή ανατομικά ευρήματα που επηρεάζουν την ενδομητρική κοιλότητα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεάζουν και την εμφύτευση.

Ανάλογα με το ιστορικό και τα ευρήματα μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση για καταστάσεις όπως:

• ενδομητρικοί πολύποδες
• υποβλεννογόνια ινομυώματα
• ενδομήτριες συμφύσεις
• συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας

Ο τρόπος διερεύνησης επιλέγεται ανάλογα με την περίπτωση και μπορεί να περιλαμβάνει υπερηχογραφικό έλεγχο ή, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη, υστεροσκόπηση.

Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που είχε μία αποτυχημένη εμβρυομεταφορά χρειάζεται αυτόματα υστεροσκόπηση.

Μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση των σαλπίγγων ή άλλων ανατομικών παραγόντων

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις η παρουσία υδροσάλπιγγας ή άλλων παθολογικών ευρημάτων μπορεί να επηρεάζει την πιθανότητα εμφύτευσης.

Αν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις από το ιστορικό ή την απεικόνιση, μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Ενδομητρίωση και αδενομύωση

Η ενδομητρίωση και η αδενομύωση έχουν συσχετιστεί με προβλήματα γονιμότητας και μπορεί να λαμβάνονται υπόψη όταν αξιολογείται μια αποτυχημένη ή επανειλημμένα αποτυχημένη προσπάθεια.

Δεν σημαίνει όμως ότι μετά από κάθε αρνητική εμβρυομεταφορά πρέπει να ξεκινά εκτεταμένος έλεγχος για ενδομητρίωση ή να εφαρμόζεται εμπειρικά κάποια θεραπεία.

Η διερεύνηση πρέπει να βασίζεται στο ιστορικό, στα συμπτώματα και στα πραγματικά κλινικά ευρήματα.

Μία αποτυχημένη εμβρυομεταφορά σημαίνει «αποτυχία εμφύτευσης»;

Όχι απαραίτητα. Αυτό είναι μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις μετά από μια αρνητική προσπάθεια.

Ο όρος επαναλαμβανόμενη αποτυχία εμφύτευσης ή recurrent implantation failure (RIF) χρησιμοποιείται όταν έχουν προηγηθεί αρκετές αποτυχημένες μεταφορές εμβρύων ώστε, με βάση την ατομική πιθανότητα εμφύτευσης, να δικαιολογείται περαιτέρω διερεύνηση.

Δεν υπάρχει όμως ένα απλό «μία ή δύο αποτυχίες = RIF» που να ισχύει για όλες τις γυναίκες.

Η ηλικία, ο αριθμός και το στάδιο των εμβρύων που μεταφέρθηκαν, το αν ήταν γενετικά ελεγμένα και το συνολικό ιστορικό αλλάζουν σημαντικά την εκτίμηση.

Για αυτό μία αποτυχημένη εμβρυομεταφορά από μόνη της δεν αποτελεί απόδειξη ότι υπάρχει πρόβλημα στο ενδομήτριο ή κάποια κρυφή πάθηση που εμποδίζει την εμφύτευση.

Τι εξετάζει ο γιατρός μετά από μια αποτυχημένη εξωσωματική;

Το πρώτο βήμα δεν είναι απαραίτητα να προστεθούν νέες εξετάσεις.

Συχνά το πιο χρήσιμο είναι να επανεξεταστούν συστηματικά τα δεδομένα του κύκλου που μόλις ολοκληρώθηκε.

1. Η ανταπόκριση των ωοθηκών

Αξιολογούνται στοιχεία όπως:

• πόσα ωοθυλάκια αναπτύχθηκαν
• πόσα ωάρια συλλέχθηκαν
• πόσα ήταν ώριμα
• πώς ανταποκρίθηκαν οι ωοθήκες στο πρωτόκολλο
• αν υπήρξε ασυνήθιστα χαμηλή ή υπερβολική ανταπόκριση

Αυτά τα δεδομένα μπορεί να χρησιμοποιηθούν στον σχεδιασμό ενός επόμενου κύκλου.

2. Η γονιμοποίηση

Εξετάζεται πόσα ώριμα ωάρια γονιμοποιήθηκαν φυσιολογικά και αν το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο σε σχέση με τα διαθέσιμα ωάρια και τα χαρακτηριστικά του σπέρματος.

Αν υπήρξε σημαντικό πρόβλημα γονιμοποίησης, η συγκεκριμένη πληροφορία μπορεί να επηρεάσει την επόμενη εργαστηριακή στρατηγική.

3. Η ανάπτυξη των εμβρύων

Έχει σημασία:

• πόσα έμβρυα δημιουργήθηκαν
• πώς εξελίχθηκαν από ημέρα σε ημέρα
• αν υπήρξε διακοπή της ανάπτυξης
• πόσα έφτασαν σε βλαστοκύστη
• πόσα θεωρήθηκαν κατάλληλα για μεταφορά ή κρυοσυντήρηση

Το μοτίβο ανάπτυξης μπορεί να δώσει διαφορετικές πληροφορίες από τον απλό αριθμό των ωαρίων.

4. Η εμβρυομεταφορά

Αξιολογούνται επίσης τα δεδομένα της ίδιας της μεταφοράς και το ενδομήτριο στον συγκεκριμένο κύκλο.

Αν υπάρχει ιστορικό ή εύρημα που δημιουργεί υποψία παθολογίας της μήτρας, μπορεί να συζητηθεί πιο αναλυτικός έλεγχος της ενδομητρικής κοιλότητας.

5. Το συνολικό ιστορικό

Η αξιολόγηση δεν γίνεται απομονωμένα από το υπόλοιπο ιστορικό.

Λαμβάνονται υπόψη:

• ηλικία
• αιτία υπογονιμότητας
• προηγούμενες εγκυμοσύνες
• προηγούμενες αποβολές
• προηγούμενοι κύκλοι IVF
• χειρουργικό ιστορικό
• παθήσεις της μήτρας ή των ωοθηκών
• ανδρικός παράγοντας
• προηγούμενα αποτελέσματα εξετάσεων

Σε ορισμένες περιπτώσεις η αποτυχημένη προσπάθεια δεν αποκαλύπτει ένα νέο «πρόβλημα», αλλά δίνει περισσότερες πληροφορίες για το πώς ανταποκρίνεται η συγκεκριμένη γυναίκα στη θεραπεία.

Χρειάζεται γενετικός έλεγχος των εμβρύων μετά από αποτυχημένη IVF;

Όχι αυτόματα. Ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος μπορεί να έχει συγκεκριμένες ενδείξεις και σε επιλεγμένες περιπτώσεις να συζητηθεί στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής.

Ο έλεγχος για ανευπλοειδίες (PGT-A), όμως, δεν αποτελεί εξέταση που έχει αποδειχθεί ότι πρέπει να πραγματοποιείται σε όλους τους ασθενείς IVF ούτε εγγυάται την επιτυχία της επόμενης προσπάθειας.

Ακόμη και στις περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης αποτυχίας εμφύτευσης, η απόφαση χρειάζεται εξατομικευμένη συζήτηση για τα πιθανά οφέλη, τους περιορισμούς και το συγκεκριμένο ιστορικό.

Χρειάζονται ειδικές εξετάσεις του ενδομητρίου;

Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια εξωσωματικής είναι συχνό να αναζητούνται επιπλέον εξετάσεις που υπόσχονται ότι μπορούν να εντοπίσουν το «παράθυρο εμφύτευσης» ή κάποια κρυφή αιτία στο ενδομήτριο.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν τη συστηματική εφαρμογή όλων αυτών των εξετάσεων σε κάθε ασθενή μετά από αποτυχημένη IVF. Η ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση πρέπει να βασίζεται στο ιστορικό, στα προηγούμενα αποτελέσματα και σε συγκεκριμένες κλινικές ενδείξεις.

Τεστ δεκτικότητας του ενδομητρίου

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν τη γενικευμένη χρήση τεστ δεκτικότητας του ενδομητρίου σε όλες τις ασθενείς μετά από αποτυχημένη εξωσωματική.

Τέτοιες εξετάσεις επιχειρούν να αξιολογήσουν αν η χρονική στιγμή της εμβρυομεταφοράς συμπίπτει με το λεγόμενο «παράθυρο εμφύτευσης». Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η εφαρμογή τους σε όλες τις ασθενείς βελτιώνει τα αποτελέσματα της IVF.

Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο μετά από μία μόνο αρνητική εμβρυομεταφορά, η οποία από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη διαταραχής της δεκτικότητας του ενδομητρίου.

Έλεγχος NK cells και ανοσολογικές θεραπείες

Έλεγχοι που αφορούν τα NK cells στο αίμα ή στο ενδομήτριο, καθώς και θεραπείες όπως IVIG ή intralipid, έχουν προταθεί σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων αποτυχιών εμφύτευσης.

Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να δικαιολογούν την εφαρμογή αυτών των ελέγχων ή θεραπειών σε όλες τις ασθενείς με στόχο τη βελτίωση της πιθανότητας γέννησης.

Η πιθανή χρήση τους πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα και όχι να θεωρείται αυτονόητο επόμενο βήμα μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια.

Endometrial scratching και άλλες παρεμβάσεις

Το endometrial scratching έχει μελετηθεί ως πιθανή παρέμβαση για τη βελτίωση της εμφύτευσης.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν σταθερό όφελος που να δικαιολογεί τη συστηματική εφαρμογή του σε γυναίκες με αποτυχημένες εμβρυομεταφορές.

Για αυτό δεν θεωρείται μια παρέμβαση που πρέπει να εφαρμόζεται αυτόματα μετά από αποτυχία εμφύτευσης. Η απόφαση για οποιαδήποτε πρόσθετη παρέμβαση πρέπει να βασίζεται στο συνολικό ιστορικό και σε σαφή κλινική ένδειξη.

Χρειάζεται να ελεγχθεί περισσότερο το σπέρμα;

Το σπέρμα αποτελεί μέρος της συνολικής αξιολόγησης της γονιμότητας και τα δεδομένα της γονιμοποίησης ενός κύκλου μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω διερεύνηση όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι μετά από κάθε αποτυχημένη εμβρυομεταφορά πρέπει αυτομάτως να πραγματοποιούνται όλες οι διαθέσιμες εξειδικευμένες εξετάσεις σπέρματος.

Για παράδειγμα, ο έλεγχος κατακερματισμού DNA του σπέρματος έχει μελετηθεί εκτενώς, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να συνιστάται ως εξέταση ρουτίνας ειδικά σε όλες τις περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης αποτυχίας εμφύτευσης.

Η διερεύνηση πρέπει να προσαρμόζεται στα δεδομένα του άνδρα, του σπερμοδιαγράμματος, της γονιμοποίησης και του συνολικού ιστορικού.

Μια αποτυχημένη εξωσωματική σημαίνει ότι χρειάζεται διαφορετική θεραπεία;

Όχι απαραίτητα. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες από την ανασκόπηση του κύκλου προκύπτει κάτι συγκεκριμένο που μπορεί να οδηγήσει σε τροποποίηση της θεραπείας.

Μπορεί, για παράδειγμα, να χρειάζεται επανεξέταση:

• του πρωτοκόλλου διέγερσης
• της φαρμακευτικής δοσολογίας
• του τρόπου γονιμοποίησης
• της στρατηγικής καλλιέργειας ή εμβρυομεταφοράς
• κάποιου συγκεκριμένου ανατομικού ή ιατρικού ευρήματος

Υπάρχουν όμως και κύκλοι στους οποίους δεν εντοπίζεται κάποιο σαφές διορθώσιμο πρόβλημα.

Σε αυτή την περίπτωση, η διεύρυνση του ελέγχου ή η προσθήκη επιπλέον θεραπευτικών και εργαστηριακών παρεμβάσεων δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερα αποτελέσματα.

Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση είναι να αποφεύγεται ο εκτεταμένος έλεγχος χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη και να αξιολογείται τι πραγματικά μπορεί να αλλάξει τη διαχείριση της επόμενης προσπάθειας.

Η αποτυχία σημαίνει ότι «έκανα κάτι λάθος» μετά την εμβρυομεταφορά;

Μια αρνητική έκβαση δεν πρέπει να αποδίδεται αυθαίρετα σε καθημερινές κινήσεις ή σε κάτι που έκανε η γυναίκα μετά την εμβρυομεταφορά.

Η εμφύτευση είναι βιολογική διαδικασία που εξαρτάται πρωτίστως από το έμβρυο, το ενδομήτριο και το συνολικό αναπαραγωγικό πλαίσιο.

Επομένως, μετά από μια αποτυχία έχει μεγαλύτερη αξία η συστηματική ανασκόπηση των πραγματικών ιατρικών και εργαστηριακών δεδομένων από την αναζήτηση μιας απλής εξήγησης ή ενός συγκεκριμένου «λάθους».

Πότε χρειάζεται πιο εκτεταμένη διερεύνηση;

Η έκταση της διερεύνησης εξαρτάται από το ιστορικό.

Μία αποτυχημένη προσπάθεια δεν οδηγεί υποχρεωτικά στην ίδια διαδικασία συγκριτικά με επανειλημμένες αποτυχημένες εμβρυομεταφορές.

Πιο αναλυτική αξιολόγηση μπορεί να συζητηθεί όταν υπάρχουν, μεταξύ άλλων:

• επανειλημμένες αποτυχημένες εμβρυομεταφορές
• επαναλαμβανόμενο παρόμοιο πρόβλημα σε συγκεκριμένο στάδιο της IVF
• παθολογικά υπερηχογραφικά ευρήματα
• ιστορικό παθήσεων της μήτρας ή των σαλπίγγων
• επαναλαμβανόμενες αποβολές
• ύποπτα ευρήματα σχετικά με ενδομητρίωση ή αδενομύωση
• σημαντικό πρόβλημα στη γονιμοποίηση ή την ανάπτυξη των εμβρύων
• συγκεκριμένο γενετικό ή οικογενειακό ιστορικό

Η λογική είναι στοχευμένη διερεύνηση βάσει του προβλήματος, όχι ίδια λίστα εξετάσεων για όλους.

Πότε μπορεί να γίνει νέα προσπάθεια;

Το πότε μπορεί να ξεκινήσει ένας επόμενος κύκλος εξαρτάται από το είδος της προηγούμενης θεραπείας, το αν υπάρχουν κατεψυγμένα έμβρυα, την κατάσταση της γυναίκας και το αν χρειάζεται κάποια επιπλέον διερεύνηση ή παρέμβαση.

Δεν υπάρχει επομένως ένα υποχρεωτικό χρονικό διάστημα που να εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση.

Το θέμα αναλύεται ξεχωριστά στο άρθρο πότε μπορώ να κάνω δεύτερη εξωσωματική.

Τι αξίζει να ρωτήσεις μετά από μια αποτυχημένη εξωσωματική;

Μετά το αποτέλεσμα, η συζήτηση με την ιατρική και εμβρυολογική ομάδα μπορεί να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένη αν βασιστεί στα δεδομένα του κύκλου.

Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:

• Πώς ανταποκρίθηκαν οι ωοθήκες στη διέγερση;
• Πόσα από τα ωάρια ήταν ώριμα;
• Πόσα γονιμοποιήθηκαν φυσιολογικά;
• Πώς εξελίχθηκαν τα έμβρυα;
• Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο μοτίβο στην ανάπτυξή τους;
• Πώς ήταν το ενδομήτριο;
• Υπήρξε κάτι αξιοσημείωτο στην εμβρυομεταφορά;
• Υπάρχει πραγματική ένδειξη για επιπλέον εξετάσεις;
• Υπάρχει κάτι που θα άλλαζε σε έναν επόμενο κύκλο και για ποιο λόγο;
• Οι πρόσθετες τεχνικές που προτείνονται έχουν τεκμηριωμένο όφελος για τη συγκεκριμένη περίπτωση;

Αυτός ο τρόπος συζήτησης βοηθά να διαχωριστούν οι πληροφορίες που προέκυψαν πραγματικά από την πρώτη προσπάθεια από εξετάσεις ή παρεμβάσεις που προστίθενται χωρίς σαφή ένδειξη.

Η αποτυχημένη εξωσωματική μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες

Μια προσπάθεια που δεν οδήγησε στο επιθυμητό αποτέλεσμα μπορεί παρ’ όλα αυτά να δώσει σημαντικές πληροφορίες για το πώς ανταποκρίθηκαν οι ωοθήκες, τα ωάρια, το σπέρμα και τα έμβρυα στη συγκεκριμένη θεραπεία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αποτυχία έχει μια αιτία που μπορεί να βρεθεί ή να διορθωθεί.

Σε αρκετές περιπτώσεις η βιολογία του εμβρύου και ο παράγοντας της πιθανότητας παίζουν σημαντικό ρόλο και δεν προκύπτει κάποια συγκεκριμένη παθολογία.

Η ουσιαστική επανεκτίμηση επομένως δεν σημαίνει «κάνουμε όσες περισσότερες εξετάσεις γίνεται».

Σημαίνει:

βλέπουμε προσεκτικά τι συνέβη στον προηγούμενο κύκλο, εντοπίζουμε αν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί και αποφασίζουμε τι έχει επιστημονικό νόημα να αλλάξει στην επόμενη προσπάθεια.

Για τους παράγοντες που γενικότερα επηρεάζουν την έκβαση μιας IVF μπορείς να διαβάσεις ξεχωριστά το άρθρο πώς να πετύχει η εξωσωματική.

Συχνές ερωτήσεις για την αποτυχία της εξωσωματικής

Γιατί μπορεί να αποτύχει μια εξωσωματική ενώ τα έμβρυα φαίνονται καλά;

Η μορφολογική εικόνα ενός εμβρύου δεν μπορεί να δείξει όλες τις βιολογικές ή χρωμοσωμικές παραμέτρους που επηρεάζουν την εμφύτευση. Επιπλέον, η έκβαση εξαρτάται και από το ενδομήτριο, την κοιλότητα της μήτρας και το συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Ποια είναι η συχνότερη αιτία αποτυχίας εμφύτευσης;

Η χρωμοσωμική σύσταση και γενικότερα η βιολογική ικανότητα του εμβρύου αποτελούν σημαντικούς παράγοντες. Η ηλικία της γυναίκας επηρεάζει ιδιαίτερα τον κίνδυνο χρωμοσωμικών ανωμαλιών στα έμβρυα, αλλά δεν εξηγεί κάθε περίπτωση αποτυχίας.

Μία αποτυχημένη εξωσωματική σημαίνει ότι έχω πρόβλημα στο ενδομήτριο;

Όχι. Μία αρνητική εμβρυομεταφορά από μόνη της δεν αποδεικνύει διαταραχή της δεκτικότητας του ενδομητρίου ή άλλη πάθηση της μήτρας. Η ανάγκη περαιτέρω ελέγχου εξαρτάται από το συνολικό ιστορικό και τον αριθμό και το είδος των προηγούμενων μεταφορών.

Πρέπει να κάνω υστεροσκόπηση μετά από αποτυχημένη IVF;

Όχι απαραίτητα. Η υστεροσκόπηση μπορεί να είναι χρήσιμη όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη ή υποψία παθολογίας της ενδομητρικής κοιλότητας, αλλά δεν απαιτείται αυτόματα μετά από κάθε αποτυχημένη εμβρυομεταφορά.

Πρέπει να κάνω PGT-A μετά από μία αποτυχημένη εξωσωματική;

Όχι ως γενικό κανόνα. Το PGT-A μπορεί να συζητηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι η χρήση του σε όλες τις περιπτώσεις αυξάνει τις πιθανότητες γέννησης.

Χρειάζεται τεστ δεκτικότητας του ενδομητρίου μετά από αποτυχία;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να συνιστώνται τα διαθέσιμα τεστ δεκτικότητας ως εξέταση ρουτίνας μετά από μία αποτυχημένη IVF. Η πιθανή χρήση τους πρέπει να αξιολογείται μόνο στο πλαίσιο συγκεκριμένης κλινικής ένδειξης.

Χρειάζονται ανοσολογικές εξετάσεις μετά από αποτυχημένη εξωσωματική;

Όχι ως εξέταση ρουτίνας. Πολλοί ανοσολογικοί έλεγχοι και θεραπείες που προτείνονται για αποτυχία εμφύτευσης δεν έχουν αποδειχθεί ότι βελτιώνουν την πιθανότητα γέννησης.

Αν απέτυχε η πρώτη εξωσωματική, είναι πιθανότερο να αποτύχει και η δεύτερη;

Όχι απαραίτητα. Η πιθανότητα μιας επόμενης προσπάθειας εξαρτάται από την ηλικία, τα διαθέσιμα έμβρυα, την αιτία της υπογονιμότητας και όσα έδειξε ο πρώτος κύκλος. Η πρώτη προσπάθεια μπορεί επίσης να προσφέρει πληροφορίες που βοηθούν στον σχεδιασμό της επόμενης.

Μπορεί να μη βρεθεί ποτέ ο λόγος που απέτυχε η εξωσωματική;

Ναι. Δεν είναι πάντα δυνατό να εντοπιστεί μία συγκεκριμένη αιτία. Όταν δεν υπάρχει σαφές διορθώσιμο εύρημα, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δεν υποστηρίζουν απεριόριστη προσθήκη εξετάσεων χωρίς τεκμηριωμένο όφελος.

Τι είναι η επαναλαμβανόμενη αποτυχία εμφύτευσης (RIF: recurrent implantation failure);

Η επαναλαμβανόμενη αποτυχία εμφύτευσης περιγράφει την περίπτωση όπου έχουν προηγηθεί επανειλημμένες εμβρυομεταφορές χωρίς να επιτευχθεί εγκυμοσύνη, σε βαθμό που να δικαιολογείται περαιτέρω διερεύνηση.

Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο που να ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Η εκτίμηση λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, ο αριθμός και τα χαρακτηριστικά των εμβρύων που έχουν μεταφερθεί και το συνολικό ιστορικό.

Μία μόνο αποτυχημένη εμβρυομεταφορά δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ως επαναλαμβανόμενη αποτυχία εμφύτευσης.

Πηγές

Recurrent implantation failure: a committee opinion (2026) — American Society for Reproductive Medicine (ASRM), Fertility and Sterility, 2026.

ESHRE good practice recommendations on recurrent implantation failure — ESHRE Working Group on Recurrent Implantation Failure, Human Reproduction Open, 2023.

The use of preimplantation genetic testing for aneuploidy: a committee opinion (2024) — American Society for Reproductive Medicine (ASRM), Fertility and Sterility, 2024.

Treatment add-ons with limited evidence — Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA).

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική συμβουλή.