Περιεμμηνόπαυση: Πρώτα Συμπτώματα, Ηλικία και Διάρκεια

Τι είναι η περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν από την οριστική παύση της περιόδου. Ξεκινά όταν εμφανίζονται οι πρώτες σταθερές αλλαγές στον κύκλο ή συμπτώματα που σχετίζονται με τις ορμονικές διακυμάνσεις και ολοκληρώνεται 12 μήνες μετά την τελευταία έμμηνο ρύση.

Κατά τη διάρκειά της, οι ωοθήκες δεν σταματούν απότομα να λειτουργούν. Η ωορρηξία γίνεται λιγότερο προβλέψιμη και τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης μπορεί να αυξάνονται ή να μειώνονται σημαντικά από κύκλο σε κύκλο.

Η περιεμμηνόπαυση αποτελεί μέρος της φυσιολογικής μετάβασης προς την εμμηνόπαυση και όχι πάθηση. Τα συμπτώματά της, όμως, μπορεί να είναι αρκετά έντονα ώστε να επηρεάζουν τον ύπνο, την εργασία, τις σχέσεις και την καθημερινότητα.

Περιεμμηνόπαυση, προεμμηνόπαυση και εμμηνόπαυση: ποια είναι η διαφορά

Οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά σαν να σημαίνουν το ίδιο, αλλά περιγράφουν διαφορετικά στάδια.

Η προεμμηνόπαυση αναφέρεται γενικά στην αναπαραγωγική περίοδο πριν ξεκινήσει η μετάβαση προς την εμμηνόπαυση. Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιείται συχνά λανθασμένα αντί του όρου «περιεμμηνόπαυση».

Η περιεμμηνόπαυση είναι η φάση κατά την οποία εμφανίζονται αλλαγές στην περίοδο και πιθανά εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει ωοθηκική λειτουργία και πιθανότητα εγκυμοσύνης.

Η εμμηνόπαυση δεν είναι μια περίοδος που διαρκεί χρόνια, αλλά ένα χρονικό σημείο που επιβεβαιώνεται αναδρομικά όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο, χωρίς να υπάρχει άλλη αιτία.

Σε ποια ηλικία ξεκινά η περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση αρχίζει συχνότερα κατά τη δεκαετία των 40, αλλά δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που να ισχύει για όλες τις γυναίκες. Μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα ή αργότερα, ενώ η φυσική εμμηνόπαυση συμβαίνει συνήθως μεταξύ 45 και 55 ετών.

Η ηλικία έναρξης μπορεί να επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• το οικογενειακό ιστορικό
• το κάπνισμα
• ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις
• χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία
• αυτοάνοσα ή γενετικά νοσήματα
• η αφαίρεση των ωοθηκών

Συμπτώματα πριν από τα 40 δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην περιεμμηνόπαυση. Χρειάζεται έλεγχος για πιθανή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια ή πρόωρη εμμηνόπαυση.

Πόσο διαρκεί η περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση δεν έχει σταθερή διάρκεια. Μπορεί να κρατήσει αρκετά χρόνια, με τα συμπτώματα να αλλάζουν ως προς τη συχνότητα και την έντασή τους κατά τη διάρκεια της μετάβασης.

Σε ορισμένες γυναίκες οι αλλαγές ξεκινούν με ελαφρώς μικρότερους κύκλους. Αργότερα, μπορεί να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις στη διάρκεια του κύκλου ή διαστήματα 60 ημερών και περισσότερο χωρίς περίοδο.

Η περιεμμηνόπαυση ολοκληρώνεται όταν περάσουν 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση. Από εκείνο το σημείο και μετά η γυναίκα βρίσκεται στη μετεμμηνόπαυση.

Ποια είναι τα πρώτα σημάδια της περιεμμηνόπαυσης

Το πρώτο σημάδι είναι συχνά μια αλλαγή στο γνώριμο μοτίβο της περιόδου. Ο κύκλος μπορεί να γίνει μικρότερος, μεγαλύτερος ή λιγότερο προβλέψιμος. Η ροή μπορεί επίσης να γίνει πιο έντονη ή πιο ελαφριά.

Άλλα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να είναι:

• εξάψεις
• νυχτερινές εφιδρώσεις
• διαταραχές ύπνου
• αλλαγές στη διάθεση
• αυξημένο άγχος
• δυσκολία συγκέντρωσης
• πονοκέφαλοι ή ημικρανίες
• ευαισθησία στο στήθος
• μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
• κολπική ξηρότητα

Μερικές γυναίκες έχουν ελάχιστα συμπτώματα πέρα από τις αλλαγές στον κύκλο. Άλλες μπορεί να εμφανίζουν έντονα συμπτώματα ενώ εξακολουθούν να έχουν σχετικά τακτική περίοδο.

Περιεμμηνόπαυση και αλλαγές στην περίοδο

Καθώς η ωορρηξία γίνεται λιγότερο σταθερή, η περίοδος μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές.

Πιθανές αλλαγές είναι:

• κύκλοι μικρότεροι ή μεγαλύτεροι από το συνηθισμένο
• παράλειψη μιας ή περισσότερων περιόδων
• πιο έντονη αιμορραγία
• πιο ελαφριά ροή
• μεγαλύτερη ή μικρότερη διάρκεια περιόδου
• κηλίδες αίματος πριν ή μετά την περίοδο
• περίοδοι που εμφανίζονται απρόβλεπτα

Οι μεταβολές αυτές είναι συχνές στην περιεμμηνόπαυση, αλλά δεν πρέπει κάθε ασυνήθιστη αιμορραγία να θεωρείται φυσιολογικό ορμονικό σύμπτωμα. Πολύποδες, αδενομύωση, διαταραχές θυρεοειδούς και ινομυώματα της μήτρας μπορούν επίσης να επηρεάσουν την περίοδο.

Πότε η αιμορραγία στην περιεμμηνόπαυση χρειάζεται έλεγχο

Η περίοδος μπορεί να γίνει ακανόνιστη, αλλά χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση όταν:

• η αιμορραγία είναι πολύ έντονη
• η περίοδος διαρκεί περισσότερο από επτά ημέρες
• υπάρχει αίμα ανάμεσα στις περιόδους
• εμφανίζεται αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή
• οι περίοδοι απέχουν συνήθως λιγότερο από 21 ημέρες
• η αιμορραγία συνοδεύεται από έντονο πόνο
• υπάρχει ζάλη, αδυναμία ή πιθανή αναιμία
• εμφανίζεται αίμα αφού έχουν περάσει 12 μήνες χωρίς περίοδο

Η αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά την επαφή έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν είναι συνήθως σοβαρή, αλλά πρέπει να ελέγχεται. Κάθε αιμορραγία μετά την επιβεβαιωμένη εμμηνόπαυση απαιτεί ιατρική διερεύνηση, ακόμη και αν εμφανιστεί μόνο μία φορά ή είναι πολύ μικρή.

Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση, αιματολογικές εξετάσεις και κολπικό υπερηχογράφημα, ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις στην περιεμμηνόπαυση

Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις ονομάζονται αγγειοκινητικά συμπτώματα. Μια έξαψη μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό αίσθημα θερμότητας στο πρόσωπο, στον λαιμό και στο στήθος, εφίδρωση, κοκκίνισμα, ρίγος ή αίσθημα παλμών.

Η ένταση και η συχνότητα διαφέρουν σημαντικά. Μερικές γυναίκες εμφανίζουν περιστασιακές ήπιες εξάψεις, ενώ άλλες έχουν αρκετά επεισόδια μέσα στην ημέρα ή ξυπνούν επανειλημμένα τη νύχτα.

Οι νυχτερινές εφιδρώσεις μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο και να συμβάλουν σε κόπωση, ευερεθιστότητα και δυσκολία συγκέντρωσης την επόμενη ημέρα.

Περιεμμηνόπαυση και αϋπνία

Τα προβλήματα ύπνου μπορεί να σχετίζονται με νυχτερινές εφιδρώσεις, αλλαγές στη διάθεση, άγχος ή μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζεται ο ύπνος. Μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην έλευση του ύπνου, συχνές αφυπνίσεις ή πολύ πρωινό ξύπνημα.

Η αϋπνία δεν πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη. Όταν επιμένει και επηρεάζει τη λειτουργικότητα, χρειάζεται να αξιολογηθούν τόσο τα εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα όσο και άλλες πιθανές αιτίες, όπως υπνική άπνοια, διαταραχές θυρεοειδούς, κατάθλιψη ή φαρμακευτικές αγωγές.

Περιεμμηνόπαυση, άγχος και αλλαγές στη διάθεση

Οι ορμονικές διακυμάνσεις, η έλλειψη ύπνου και οι πιέσεις της μέσης ηλικίας μπορούν να επηρεάσουν τη συναισθηματική κατάσταση. Μπορεί να εμφανιστούν:

• ευερεθιστότητα
• συναισθηματικές μεταπτώσεις
• αυξημένο άγχος
• χαμηλή διάθεση
• μειωμένη αντοχή στο στρες
• αίσθημα ότι η καθημερινότητα γίνεται δυσκολότερη

Οι αλλαγές αυτές είναι πραγματικές, αλλά δεν πρέπει κάθε ψυχολογικό σύμπτωμα να αποδίδεται αποκλειστικά στις ορμόνες. Ιδιαίτερα όταν υπάρχει επίμονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος, κρίσεις πανικού ή αδυναμία λειτουργίας, χρειάζεται ξεχωριστή αξιολόγηση για αγχώδη διαταραχή ή κατάθλιψη.

Τι είναι το brain fog στην περιεμμηνόπαυση

Ο όρος brain fog περιγράφει δυσκολίες όπως:

• μειωμένη συγκέντρωση
• αδυναμία ανάκλησης μιας λέξης
• μεγαλύτερη αφηρημάδα
• δυσκολία οργάνωσης πολλών πληροφοριών
• αίσθημα πνευματικής κόπωσης

Οι ήπιες γνωστικές αλλαγές είναι συχνές κατά τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση και μπορεί να επιδεινώνονται από τον κακό ύπνο, το άγχος και τις εξάψεις. Συνήθως δεν αποτελούν ένδειξη άνοιας, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται στη μέση ηλικία χωρίς άλλα νευρολογικά συμπτώματα.

Απότομη ή σημαντική μεταβολή στη μνήμη και στη λειτουργικότητα χρειάζεται πάντως ιατρική εκτίμηση και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην περιεμμηνόπαυση.

Πονοκέφαλος και ημικρανία στην περιεμμηνόπαυση

Οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων μπορεί να αλλάξουν το μοτίβο της ημικρανίας. Σε ορισμένες γυναίκες οι κρίσεις γίνονται συχνότερες ή πιο έντονες, ενώ σε άλλες βελτιώνονται μετά την οριστική εμμηνόπαυση.

Νέος, πολύ έντονος ή ασυνήθιστος πονοκέφαλος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από διαταραχές όρασης, αδυναμία, μούδιασμα ή δυσκολία στην ομιλία, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αίσθημα παλμών στην περιεμμηνόπαυση

Ορισμένες γυναίκες αισθάνονται ότι η καρδιά χτυπά γρήγορα, δυνατά ή ακανόνιστα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια μιας έξαψης. Το σύμπτωμα μπορεί να σχετίζεται με τις ορμονικές αλλαγές, το άγχος, την καφεΐνη ή τη διαταραχή του ύπνου.

Δεν πρέπει όμως να αποδίδεται αυτόματα στην περιεμμηνόπαυση. Πόνος στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμική τάση ή επίμονος ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός χρειάζονται άμεσο έλεγχο.

Αύξηση βάρους στην περιεμμηνόπαυση

Κατά τη μέση ηλικία μπορεί να αλλάξει η κατανομή του λίπους, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στην περιοχή της κοιλιάς. Παράλληλα, η μείωση της μυϊκής μάζας, ο κακός ύπνος, το στρες, η μειωμένη δραστηριότητα και οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση του βάρους.

Η περιεμμηνόπαυση δεν σημαίνει ότι η αύξηση βάρους είναι αναπόφευκτη ούτε ότι ευθύνονται αποκλειστικά τα οιστρογόνα. Χρειάζεται συνολική προσέγγιση που περιλαμβάνει διατροφή, μυϊκή ενδυνάμωση, αερόβια άσκηση, ύπνο και έλεγχο μεταβολικών παραγόντων.

Πρακτικές πληροφορίες για τις διατροφικές ανάγκες αυτής της περιόδου μπορείς να βρεις στο άρθρο για την εμμηνόπαυση και τη διατροφή.

Πόνοι στις αρθρώσεις και στους μύες

Πόνος, δυσκαμψία και μειωμένη ευλυγισία μπορεί να εμφανιστούν κατά την περιεμμηνόπαυση. Οι μεταβολές των οιστρογόνων ενδέχεται να επηρεάζουν την αντίληψη του πόνου και τη μυοσκελετική λειτουργία, αλλά οι πόνοι μπορεί επίσης να σχετίζονται με τραυματισμούς, αρθρίτιδα, έλλειψη άσκησης ή άλλες παθήσεις.

Επίμονος πόνος, πρήξιμο των αρθρώσεων, πρωινή δυσκαμψία μεγάλης διάρκειας ή περιορισμός της κίνησης χρειάζονται αξιολόγηση.

Ευαισθησία και πόνος στο στήθος

Η ευαισθησία στο στήθος μπορεί να αυξομειώνεται εξαιτίας των ορμονικών διακυμάνσεων. Συχνά μοιάζει με το αίσθημα που εμφανιζόταν πριν από την περίοδο, αλλά μπορεί να γίνει λιγότερο προβλέψιμο καθώς αλλάζει ο κύκλος.

Νέο ψηλαφητό μόρφωμα, αλλαγή στο δέρμα ή στη θηλή, έκκριση αίματος από τη θηλή ή εντοπισμένος πόνος που επιμένει χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στην περιεμμηνόπαυση.

Κολπική ξηρότητα και πόνος κατά την επαφή

Η μείωση και οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων μπορεί να κάνουν τους ιστούς του αιδοίου και του κόλπου λεπτότερους, ξηρότερους και λιγότερο ελαστικούς. Αυτό μπορεί να προκαλέσει:

• ξηρότητα
• αίσθημα καύσου
• κνησμό
• ερεθισμό
• μειωμένη λίπανση
• πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• μικρές εκδορές ή spotting μετά την επαφή

Τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν στην περιεμμηνόπαυση, αν και σε πολλές γυναίκες γίνονται εντονότερα μετά την εμμηνόπαυση.

Αλλαγές στα κολπικά υγρά κατά την εμμηνόπαυση δεν πρέπει να θεωρούνται πάντοτε ορμονικές. Δυσοσμία, ασυνήθιστο χρώμα, έντονος κνησμός ή πόνος μπορεί να υποδεικνύουν λοίμωξη ή άλλη γυναικολογική αιτία.

Περιεμμηνόπαυση και ουροποιητικό σύστημα

Οι αλλαγές στους ουρογεννητικούς ιστούς μπορεί να συνδέονται με:

• συχνουρία
• επιτακτική ανάγκη για ούρηση
• τσούξιμο
• διαρροή ούρων
• συχνότερες ουρολοιμώξεις
• δυσφορία στην περιοχή της ουρήθρας

Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούνται από ουρολοίμωξη, κολπίτιδα, προβλήματα του πυελικού εδάφους ή άλλες ουρολογικές καταστάσεις. Χρειάζεται διάγνωση πριν αποδοθούν στις ορμόνες.

Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στο άρθρο για την εμμηνόπαυση και την κυστίτιδα.

Μειώνεται η σεξουαλική επιθυμία στην περιεμμηνόπαυση;

Η σεξουαλική επιθυμία μπορεί να μειωθεί, να αυξηθεί ή να παραμείνει σταθερή. Δεν υπάρχει μία φυσιολογική εμπειρία που να ισχύει για όλες τις γυναίκες.

Η μειωμένη επιθυμία μπορεί να σχετίζεται με:

• κολπική ξηρότητα ή πόνο
• διαταραχές ύπνου
• εξάψεις
• άγχος ή χαμηλή διάθεση
• προβλήματα στη σχέση
• φαρμακευτικές αγωγές
• αλλαγές στην εικόνα σώματος
• άλλες ορμονικές ή ιατρικές αιτίες

Η αντιμετώπιση χρειάζεται να αφορά την πραγματική αιτία και όχι απλώς μια εργαστηριακή ορμονική τιμή.

Μπορεί να υπάρξει εγκυμοσύνη στην περιεμμηνόπαυση;

Ναι. Η ωορρηξία γίνεται ακανόνιστη, αλλά δεν σταματά απαραίτητα σε κάθε κύκλο. Επομένως, εγκυμοσύνη μπορεί να προκύψει μέχρι να επιβεβαιωθεί η εμμηνόπαυση.

Η μειωμένη γονιμότητα δεν σημαίνει μηδενική πιθανότητα σύλληψης. Γυναίκες που δεν επιθυμούν εγκυμοσύνη δεν πρέπει να βασίζονται στην ακανόνιστη περίοδο ως μέθοδο αντισύλληψης. Η χρονική στιγμή διακοπής της αντισύλληψης χρειάζεται να συζητείται με γυναικολόγο, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται ορμονικά σκευάσματα που επηρεάζουν την αιμορραγία.

Για γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη, η ηλικία παραμένει καθοριστικός παράγοντας και η έγκαιρη διερεύνηση υπογονιμότητας μπορεί να αποτρέψει άσκοπες καθυστερήσεις.

Πώς γίνεται η διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης

Δεν υπάρχει μία μεμονωμένη εξέταση που να επιβεβαιώνει με βεβαιότητα την περιεμμηνόπαυση σε όλες τις γυναίκες.

Σε γυναίκες 45 ετών και άνω που εμφανίζουν νέες εξάψεις ή νυχτερινές εφιδρώσεις μαζί με αλλαγές στον κύκλο, η διάγνωση γίνεται συνήθως από το ιστορικό και τα συμπτώματα, χωρίς ορμονικές εξετάσεις.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• καταγραφή των αλλαγών στην περίοδο
• είδος, ένταση και διάρκεια συμπτωμάτων
• γυναικολογικό και μαιευτικό ιστορικό
• φάρμακα και ορμονική αντισύλληψη
• οικογενειακό ιστορικό
• έλεγχο για άλλες πιθανές αιτίες

Η καταγραφή του κύκλου, της ροής και των συμπτωμάτων σε ημερολόγιο ή εφαρμογή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τη συζήτηση με τον γυναικολόγο.

Χρειάζονται ορμονικές εξετάσεις για την περιεμμηνόπαυση;

Στις περισσότερες υγιείς γυναίκες άνω των 45, εξετάσεις όπως FSH, οιστραδιόλη, AMH, αναστολίνη, αριθμός ωοθυλακίων ή όγκος ωοθηκών δεν συνιστώνται για τη διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης. Οι ορμόνες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις και ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα μπορεί να είναι παραπλανητικό.

Η μέτρηση FSH μπορεί να εξεταστεί:

• σε γυναίκες 40 έως 45 ετών με σχετικά συμπτώματα και αλλαγές στον κύκλο
• σε γυναίκες κάτω των 40 όταν υπάρχει υποψία πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας

Η FSH δεν είναι αξιόπιστη για την αναγνώριση της εμμηνόπαυσης όταν χρησιμοποιείται συνδυασμένη ορμονική αντισύλληψη ή υψηλή δόση προγεσταγόνου.

Όταν υπάρχουν πολύπλοκα ορμονικά ή αναπαραγωγικά συμπτώματα, η αξιολόγηση μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της γυναικολογικής ενδοκρινολογίας.

Τι άλλο μπορεί να προκαλεί παρόμοια συμπτώματα

Συμπτώματα όπως η κόπωση, η ακανόνιστη περίοδος, οι ταχυπαλμίες, η αϋπνία ή οι αλλαγές στη διάθεση δεν είναι αποκλειστικά συμπτώματα περιεμμηνόπαυσης.

Ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί να αποκλείσει:

• εγκυμοσύνη
• διαταραχές θυρεοειδούς
• αναιμία
• σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
• αυξημένη προλακτίνη
• κατάθλιψη ή αγχώδη διαταραχή
• ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων
• ινομυώματα ή πολύποδες
• ενδομητρίωση ή αδενομύωση
• διαταραχές ύπνου

Η αξιολόγηση δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε αδιάκριτο πακέτο εξετάσεων. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με τα συμπτώματα και τα ευρήματα.

Πώς αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με:

• τα συμπτώματα που ενοχλούν περισσότερο
• τη συχνότητα και την έντασή τους
• το αν υπάρχει ακόμη περίοδος
• την ανάγκη για αντισύλληψη
• το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό
• τον κίνδυνο θρόμβωσης, καρδιαγγειακής νόσου ή καρκίνου
• τις προτιμήσεις της γυναίκας

Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, μη ορμονικές παρεμβάσεις, ψυχολογική υποστήριξη και ορμονικές θεραπείες. Δεν υπάρχει μία λύση κατάλληλη για όλες. Οι διεθνείς οδηγίες δίνουν έμφαση στην εξατομικευμένη φροντίδα και στην κοινή λήψη αποφάσεων μετά από συζήτηση των οφελών και των κινδύνων.

Τι μπορεί να βοηθήσει στην καθημερινότητα

Ορισμένες πρακτικές μπορούν να υποστηρίξουν τη γενική υγεία και να μειώσουν την επιβάρυνση από τα συμπτώματα:

• σταθερό ωράριο ύπνου
• τακτική αερόβια άσκηση
• ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης
• ισορροπημένη διατροφή
• περιορισμός καπνίσματος
• μέτρο στην κατανάλωση αλκοόλ
• αναγνώριση προσωπικών ερεθισμάτων που πυροδοτούν εξάψεις
• τεχνικές διαχείρισης στρες
• χρήση λιπαντικού ή ενυδατικού κόλπου όταν υπάρχει ξηρότητα
• παρακολούθηση του κύκλου και των συμπτωμάτων

Οι αλλαγές αυτές δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά.

Ορμονική θεραπεία στην περιεμμηνόπαυση

Η ορμονική θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική για ενοχλητικές εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις και ορισμένα άλλα συμπτώματα. Δεν είναι όμως κατάλληλη για όλες τις γυναίκες και δεν υπάρχει ένα ενιαίο σχήμα θεραπείας.

Η επιλογή εξαρτάται μεταξύ άλλων από:

• το αν υπάρχει μήτρα
• το αν χρειάζεται αντισύλληψη
• το μοτίβο της αιμορραγίας
• το ιστορικό θρόμβωσης
• το ιστορικό καρκίνου μαστού ή ενδομητρίου
• τις ημικρανίες
• το καρδιαγγειακό ιστορικό
• την ηλικία και τη χρονική φάση της μετάβασης

Όταν υπάρχει μήτρα, η συστηματική χορήγηση οιστρογόνου συνδυάζεται συνήθως με προγεσταγόνο για την προστασία του ενδομητρίου. Η επιλογή μορφής, δόσης και διάρκειας γίνεται αποκλειστικά μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Μη ορμονικές επιλογές αντιμετώπισης

Για γυναίκες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να λάβουν ορμονική θεραπεία υπάρχουν μη ορμονικές επιλογές για συγκεκριμένα συμπτώματα.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία ειδικά για την εμμηνόπαυση μπορεί να εξεταστεί για εξάψεις, προβλήματα ύπνου και καταθλιπτικά συμπτώματα, είτε παράλληλα με άλλη θεραπεία είτε ως εναλλακτική.

Υπάρχουν επίσης μη ορμονικά φάρμακα για αγγειοκινητικά συμπτώματα, τα οποία επιλέγονται ανάλογα με το ιατρικό ιστορικό και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Τα φυτικά ή μη ρυθμιζόμενα «βιοπανομοιότυπα» σκευάσματα δεν είναι αυτομάτως ασφαλή επειδή χαρακτηρίζονται φυσικά. Μπορεί να έχουν αλληλεπιδράσεις, αβέβαιη δοσολογία ή ανεπαρκή στοιχεία αποτελεσματικότητας.

Αντιμετώπιση κολπικής ξηρότητας και ουρογεννητικών συμπτωμάτων

Για ήπια συμπτώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν κολπικά ενυδατικά και λιπαντικά. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει τοπική κολπική οιστρογονική θεραπεία ή άλλες επιλογές.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του NICE προτείνουν κολπικό οιστρογόνο για ουρογεννητικά συμπτώματα που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, με τακτική επανεκτίμηση και εξατομίκευση όταν υπάρχει ιστορικό καρκίνου μαστού.

Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση

Είναι χρήσιμο να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο όταν:

• τα συμπτώματα επηρεάζουν την εργασία ή την καθημερινότητα
• η περίοδος έχει αλλάξει σημαντικά
• υπάρχει πολύ έντονη ή παρατεταμένη αιμορραγία
• εμφανίζεται αίμα ανάμεσα στις περιόδους ή μετά την επαφή
• υπάρχουν συμπτώματα πριν από τα 45
• η περίοδος σταματήσει πριν από τα 40
• υπάρχει έντονος πυελικός πόνος
• η κολπική ξηρότητα ή ο πόνος δυσκολεύουν τη σεξουαλική επαφή
• υπάρχουν επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις
• το άγχος, η κατάθλιψη ή η αϋπνία επηρεάζουν τη λειτουργικότητα
• υπάρχει αμφιβολία για το αν εξακολουθεί να απαιτείται αντισύλληψη

Ένας ολοκληρωμένος γυναικολογικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσουν οι αναμενόμενες ορμονικές αλλαγές από συμπτώματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Τι πρέπει να κρατήσετε για την περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση είναι μια σταδιακή και συχνά απρόβλεπτη μετάβαση. Δεν έχει μία συγκεκριμένη ηλικία έναρξης, μία σταθερή διάρκεια ή ένα υποχρεωτικό σύνολο συμπτωμάτων.

Οι βασικές πληροφορίες είναι ότι:

• η αλλαγή της περιόδου αποτελεί συχνά το πρώτο σημάδι
• εξάψεις, αϋπνία και αλλαγές στη διάθεση είναι συχνές αλλά όχι αναπόφευκτες
• εγκυμοσύνη παραμένει δυνατή
• οι περισσότερες γυναίκες άνω των 45 δεν χρειάζονται ορμονικές εξετάσεις για τη διάγνωση
• η ασυνήθιστη αιμορραγία δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις ορμόνες
• υπάρχουν αποτελεσματικές ορμονικές και μη ορμονικές επιλογές
• η θεραπεία χρειάζεται να προσαρμόζεται στο ιστορικό και στις ανάγκες της κάθε γυναίκας

Στόχος της ιατρικής φροντίδας δεν είναι να παρουσιαστεί η περιεμμηνόπαυση ως ασθένεια, αλλά να αναγνωριστούν και να αντιμετωπιστούν τα συμπτώματα που επιβαρύνουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.

Συχνές ερωτήσεις για την περιεμμηνόπαυση

Τι είναι η περιεμμηνόπαυση;

Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική φάση πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία αλλάζει ο κύκλος και μπορεί να εμφανιστούν εξάψεις, αϋπνία, αλλαγές στη διάθεση ή άλλα συμπτώματα. Ολοκληρώνεται 12 μήνες μετά την τελευταία περίοδο.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης;

Το πρώτο σύμπτωμα είναι συχνά η αλλαγή στη διάρκεια, στη συχνότητα ή στη ροή της περιόδου. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, δυσκολία στον ύπνο και μεταβολές στη διάθεση.

Σε ποια ηλικία αρχίζει η περιεμμηνόπαυση;

Συνήθως αρχίζει κατά τη δεκαετία των 40, αλλά μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα ή αργότερα. Συμπτώματα πριν από τα 40 χρειάζονται αξιολόγηση για πιθανή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.

Πόσα χρόνια διαρκεί η περιεμμηνόπαυση;

Μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια και η διάρκειά της διαφέρει σημαντικά μεταξύ των γυναικών. Τελειώνει όταν συμπληρωθούν 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο.

Είναι φυσιολογική η ακανόνιστη περίοδος στην περιεμμηνόπαυση;

Ναι, οι κύκλοι μπορεί να γίνουν μικρότεροι, μεγαλύτεροι ή να παραλείπονται. Πολύ έντονη αιμορραγία, αίμα ανάμεσα στις περιόδους ή αιμορραγία μετά την επαφή χρειάζονται έλεγχο.

Μπορεί να έχω περιεμμηνόπαυση με κανονική περίοδο;

Ναι. Στα αρχικά στάδια μπορεί να υπάρχουν εξάψεις, αϋπνία ή αλλαγές στη διάθεση ενώ ο κύκλος παραμένει σχετικά σταθερός. Η περιεμμηνόπαυση δεν ξεκινά πάντα με μεγάλη καθυστέρηση περιόδου.

Χρειάζεται εξέταση FSH για να διαγνωστεί η περιεμμηνόπαυση;

Συνήθως όχι σε γυναίκες άνω των 45 με τυπικά συμπτώματα και αλλαγές στον κύκλο. Η FSH μπορεί να εξεταστεί σε ηλικίες 40 έως 45 ή κάτω των 40 όταν υπάρχει υποψία πρώιμης ή πρόωρης εμμηνόπαυσης.

Μπορεί η περιεμμηνόπαυση να προκαλέσει έντονο άγχος;

Οι ορμονικές μεταβολές και η διαταραχή του ύπνου μπορεί να αυξήσουν το άγχος ή την ευερεθιστότητα. Επίμονο ή σοβαρό άγχος χρειάζεται αξιολόγηση και δεν πρέπει να θεωρείται απλώς φυσιολογικό σύμπτωμα.

Μπορεί να μείνω έγκυος στην περιεμμηνόπαυση;

Ναι, επειδή μπορεί να εξακολουθεί να συμβαίνει ωορρηξία. Η ακανόνιστη περίοδος δεν αποτελεί αξιόπιστη αντισύλληψη.

Η περιεμμηνόπαυση προκαλεί αύξηση βάρους;

Μπορεί να συνδέεται με αλλαγή στην κατανομή του λίπους, αλλά η αύξηση βάρους επηρεάζεται επίσης από την ηλικία, τη μυϊκή μάζα, τον ύπνο, τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα. Δεν είναι αναπόφευκτη.

Πότε χρειάζεται θεραπεία για την περιεμμηνόπαυση;

Θεραπεία χρειάζεται όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα, τον ύπνο, την ψυχική υγεία ή τη σεξουαλική ζωή. Η επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα, το ιστορικό και τις προτιμήσεις της γυναίκας.

Ποια αιμορραγία δεν θεωρείται φυσιολογική στην περιεμμηνόπαυση;

Χρειάζεται έλεγχος όταν η αιμορραγία είναι πολύ έντονη, διαρκεί πάνω από επτά ημέρες, εμφανίζεται ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή. Κάθε αιμορραγία αφού έχουν περάσει 12 μήνες χωρίς περίοδο πρέπει επίσης να αξιολογείται.

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική συμβουλή.