Ξηρότητα Κόλπου: Αιτίες, Συμπτώματα, Αντιμετώπιση

Τι είναι η ξηρότητα κόλπου

Η ξηρότητα του κόλπου εμφανίζεται όταν δεν υπάρχει επαρκής φυσική λίπανση και οι ιστοί του κόλπου ή και του αιδοίου γίνονται πιο ξηροί και ευαίσθητοι.

Η φυσιολογική υγρασία του κόλπου εξαρτάται μεταξύ άλλων από:

• τα επίπεδα των οιστρογόνων

• τη φάση του έμμηνου κύκλου

• τη σεξουαλική διέγερση

• την κατάσταση του κολπικού βλεννογόνου

• ορισμένα φάρμακα ή θεραπείες

Η ξηρότητα μπορεί να είναι προσωρινή ή να επιμένει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ξηρότητας του κόλπου

Η κολπική ξηρότητα δεν εκδηλώνεται πάντα απλώς ως αίσθημα ότι «λείπουν τα υγρά».

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• ξηρότητα μέσα ή γύρω από τον κόλπο

• αίσθημα τραβήγματος

• ερεθισμός

• κάψιμο

• κνησμός

• ευαισθησία του αιδοίου

• πόνος ή δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή

• μικρή αιμορραγία μετά την επαφή

• συχνότερη ανάγκη για ούρηση

• επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις

Ιδιαίτερα όταν η ξηρότητα σχετίζεται με την πτώση των οιστρογόνων, μπορεί να επηρεάζονται όχι μόνο ο κόλπος αλλά και το αιδοίο, η ουρήθρα και η ουροδόχος κύστη. Αυτό το σύνολο συμπτωμάτων ονομάζεται ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης ή GSM.

Γιατί προκαλείται ξηρότητα στον κόλπο

Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι η μείωση των οιστρογόνων.

Τα οιστρογόνα βοηθούν τον κολπικό ιστό να διατηρεί:

• το πάχος του

• την ελαστικότητά του

• τη φυσική υγρασία του

• τη φυσιολογική αιμάτωσή του

Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται, ο κολπικός βλεννογόνος μπορεί να γίνει λεπτότερος, λιγότερο ελαστικός και περισσότερο επιρρεπής σε ερεθισμό.

Η πτώση των οιστρογόνων δεν συμβαίνει μόνο μετά την εμμηνόπαυση. Μπορεί να εμφανιστεί και:

• κατά την περιεμμηνόπαυση

• μετά τον τοκετό

• κατά τον θηλασμό

• μετά από χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών

• κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων αντικαρκινικών θεραπειών

Ξηρότητα κόλπου στην περιεμμηνόπαυση

Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία τα επίπεδα των ορμονών μπορεί να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις.

Η κολπική ξηρότητα μπορεί να ξεκινήσει ήδη σε αυτή τη φάση, ακόμη και αν η γυναίκα εξακολουθεί να έχει περίοδο.

Μπορεί να συνυπάρχουν:

• ακανόνιστος κύκλος

• εξάψεις

• νυχτερινές εφιδρώσεις

• αλλαγές στον ύπνο

• αλλαγές στη διάθεση

• μειωμένη λίπανση κατά την επαφή

Δεν εμφανίζουν όμως όλες οι γυναίκες κολπική ξηρότητα από την αρχή της μετάβασης. Σε αρκετές περιπτώσεις τα ουρογεννητικά συμπτώματα γίνονται πιο έντονα μετά την εμμηνόπαυση.

Ξηρότητα κόλπου στην εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει σταδιακές αλλαγές στον κόλπο και στο αιδοίο.

Ο κολπικός ιστός μπορεί να γίνει:

• λεπτότερος

• πιο ξηρός

• λιγότερο ελαστικός

• περισσότερο ευαίσθητος σε τριβή και ερεθισμό

Παράλληλα μπορεί να μειωθούν οι φυσικές κολπικές εκκρίσεις και να εμφανιστούν κάψιμο, κνησμός ή πόνος κατά τη διείσδυση.

Σε αντίθεση με τις εξάψεις, που σε πολλές γυναίκες μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, τα συμπτώματα του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης μπορεί να επιμένουν ή να επιδεινώνονται χωρίς αντιμετώπιση.

Ξηρότητα κόλπου μετά τον τοκετό και κατά τον θηλασμό

Μετά τη γέννηση ενός παιδιού, και ιδιαίτερα κατά τον θηλασμό, τα επίπεδα οιστρογόνων μπορεί να είναι χαμηλότερα.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

• μειωμένη φυσική λίπανση

• ξηρότητα

• μεγαλύτερη ευαισθησία

• ενόχληση ή πόνο κατά την επαφή

Η ξηρότητα αυτή είναι γνωστό φαινόμενο και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια γυναικολογική πάθηση.

Αν όμως ο πόνος μετά τον τοκετό επιμένει, μπορεί να εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες, όπως τραυματισμός του περινέου, ουλές, αυξημένος τόνος των μυών του πυελικού εδάφους ή λοίμωξη.

Μπορούν τα αντισυλληπτικά να προκαλέσουν ξηρότητα κόλπου;

Σε ορισμένες γυναίκες, η ορμονική αντισύλληψη μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη κολπική λίπανση.

Αυτό δεν εμφανίζεται σε όλες και δεν σημαίνει ότι κάθε επεισόδιο ξηρότητας οφείλεται στο αντισυλληπτικό.

Αν η ξηρότητα εμφανίστηκε μετά την έναρξη ή αλλαγή μιας αντισυλληπτικής μεθόδου και επιμένει, είναι χρήσιμο να συζητηθεί με τον γυναικολόγο. Δεν συνιστάται αυθαίρετη διακοπή ή αλλαγή της αντισύλληψης χωρίς αξιολόγηση.

Ποια φάρμακα μπορεί να συνδέονται με κολπική ξηρότητα

Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τη φυσική υγρασία των βλεννογόνων.

Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται:

• ορισμένα αντικαταθλιπτικά

• αντιισταμινικά

• ορισμένα φάρμακα για αλλεργίες ή κρυολόγημα

• ορμονικές θεραπείες

• αντιοιστρογονικές θεραπείες για καρκίνο του μαστού

Το NHS και η ACOG αναφέρουν φάρμακα όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά και θεραπείες αλλεργίας ανάμεσα στις πιθανές μη ορμονικές αιτίες κολπικής ξηρότητας.

Αν υπάρχει υποψία ότι κάποιο φάρμακο σχετίζεται με το σύμπτωμα, δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.

Ξηρότητα στον κόλπο κατά τη σεξουαλική επαφή

Η ανεπαρκής λίπανση κατά τη σεξουαλική επαφή δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει πρόβλημα στα επίπεδα των ορμονών.

Η φυσική λίπανση αυξάνεται με τη σεξουαλική διέγερση. Επομένως, η ξηρότητα μπορεί να σχετίζεται και με:

• ανεπαρκή χρόνο διέγερσης

• άγχος

• φόβο πόνου

• δυσκολίες στη σχέση

• κόπωση

• προηγούμενη επώδυνη εμπειρία

• φάρμακα που επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία

Η ξηρότητα μπορεί με τη σειρά της να προκαλέσει πόνο, δημιουργώντας έναν κύκλο στον οποίο η προσδοκία της δυσφορίας μειώνει ακόμη περισσότερο τη διέγερση.

Ξηρότητα κόλπου και πόνος κατά την επαφή

Όταν υπάρχει ανεπαρκής λίπανση, η τριβή κατά τη διείσδυση μπορεί να προκαλέσει:

• αίσθημα καύσου στον κόλπο

• τσούξιμο στον κόλπο

• πόνο στην είσοδο του κόλπου

• βαθύτερη δυσφορία

• μικρούς ερεθισμούς ή εκδορές

• spotting μετά την επαφή

Αν αντιμετωπίζεις κυρίως πόνο ή τσούξιμο στον κόλπο κατά την επαφή, η ξηρότητα είναι μία πιθανή αιτία, αλλά όχι η μοναδική.

Πόνο μπορούν επίσης να προκαλέσουν λοιμώξεις, δερματολογικές παθήσεις του αιδοίου, ενδομητρίωση, προβλήματα του πυελικού εδάφους και άλλες γυναικολογικές καταστάσεις.

Ξηρότητα κόλπου και κάψιμο

Το κάψιμο μπορεί να οφείλεται στον ξηρό και πιο ευαίσθητο κολπικό ή αιδοϊκό ιστό.

Ωστόσο, το αίσθημα καύσου στον κόλπο μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε:

• κολπίτιδα

• ουρολοίμωξη

• ερεθιστική δερματίτιδα

• σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις

• δερματολογικές παθήσεις του αιδοίου

• αιδοιοδυνία

Επομένως, το κάψιμο χωρίς σαφή ξηρότητα ή με συνοδά συμπτώματα δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα ορμονικό.

Ξηρότητα κόλπου και φαγούρα

Η μειωμένη υγρασία μπορεί να κάνει τον ιστό περισσότερο ευαίσθητο και να προκαλέσει κνησμό.

Η φαγούρα στον κόλπο όμως έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• μυκητίαση

• ερεθισμό

• αλλεργική αντίδραση

• δερματικές παθήσεις

• κολπική ατροφία

• άλλες μορφές κολπίτιδας

Έντονος κνησμός μαζί με ασυνήθιστα υγρά, οσμή ή σημαντικό ερεθισμό χρειάζεται αξιολόγηση.

Ξηρότητα ή κολπίτιδα: πώς ξεχωρίζουν;

Η ξηρότητα και η κολπίτιδα μπορούν να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα, όπως:

• κάψιμο

• κνησμό

• πόνο

• ερεθισμό

• ενόχληση στην επαφή

Στην κολπίτιδα μπορεί επίσης να υπάρχουν αλλαγές:

• στην ποσότητα των υγρών

• στο χρώμα

• στην υφή

• στην οσμή

Ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει αξιόπιστη διάγνωση μόνο από την εμφάνιση των εκκρίσεων.

Η ατροφική κολπίτιδα, που σχετίζεται με χαμηλά οιστρογόνα, δεν αποτελεί λοίμωξη και σήμερα συχνά εντάσσεται στον ευρύτερο όρο ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης.

Ξηρότητα κόλπου και κολπικά υγρά

Η φυσιολογική ποσότητα των κολπικών υγρών μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια του κύκλου.

Γύρω από την ωορρηξία, τα οιστρογόνα συνήθως αυξάνονται και μπορεί να υπάρχουν περισσότερα, διαυγή και ελαστικά υγρά. Μετά την ωορρηξία, η ποσότητα και η υφή αλλάζουν.

Επομένως, κάποιες ημέρες με λιγότερες εκκρίσεις δεν ισοδυναμούν απαραίτητα με παθολογική ξηρότητα.

Στην εμμηνόπαυση, αντίθετα, η σταθερή πτώση των οιστρογόνων μπορεί να μειώσει τις κολπικές εκκρίσεις. Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στο άρθρο για τα κολπικά υγρά στην εμμηνόπαυση.

Μπορεί η ξηρότητα να προκαλέσει αίμα μετά την επαφή;

Ναι. Όταν ο κολπικός ιστός είναι ξηρός, λεπτός και λιγότερο ελαστικός μπορεί να τραυματίζεται ευκολότερα κατά την τριβή.

Έτσι μπορεί να εμφανιστεί μικρή ποσότητα αίματος μετά τη σεξουαλική επαφή.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε αιμορραγία μετά το σεξ οφείλεται στην ξηρότητα.

Άλλες πιθανές αιτίες είναι:

• φλεγμονή ή λοίμωξη

• πολύποδας τραχήλου

• εκτρόπιο τραχήλου

• τραυματισμός

• αλλοιώσεις του τραχήλου

Η επαναλαμβανόμενη αιμορραγία μετά την επαφή χρειάζεται γυναικολογικό έλεγχο.

Ξηρότητα κόλπου και ουρολοιμώξεις

Η πτώση των οιστρογόνων μπορεί να επηρεάσει παράλληλα τους ιστούς της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστης.

Στο ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης μπορεί να υπάρχουν:

• συχνουρία

• επείγουσα ανάγκη για ούρηση

• τσούξιμο κατά την ούρηση

• επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις

Αν τα προβλήματα εμφανίζονται κυρίως μετά την εμμηνόπαυση, μπορείς να διαβάσεις περισσότερα για τη σχέση μεταξύ εμμηνόπαυσης και κυστίτιδας.

Συμπτώματα ουρολοίμωξης δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην κολπική ξηρότητα, καθώς μπορεί να χρειάζεται εξέταση ούρων και ειδική θεραπεία.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει ξηρότητα κόλπου;

Το άγχος δεν προκαλεί απαραίτητα άμεση ατροφία ή μόνιμη ξηρότητα του κολπικού ιστού.

Μπορεί όμως να επηρεάσει:

• τη σεξουαλική επιθυμία

• τη διέγερση

• τη φυσική λίπανση κατά την επαφή

• τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτός ο πόνος

Επομένως, σε γυναίκες χωρίς ορμονικό πρόβλημα, η ξηρότητα που εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να σχετίζεται και με το πλαίσιο της διέγερσης.

Μπορούν τα σαπούνια να προκαλέσουν ξηρότητα και ερεθισμό;

Ναι. Αρωματικά σαπούνια, προϊόντα καθαρισμού και κολπικές πλύσεις μπορούν να ερεθίσουν την περιοχή.

Το NHS συνιστά την αποφυγή αρωματικών προϊόντων και κολπικών πλύσεων όταν υπάρχει ξηρότητα ή ερεθισμός.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με:

• αρωματικά αφρόλουτρα

• ισχυρά σαπούνια

• κολπικές πλύσεις

• αρωματισμένα wipes

• προϊόντα που δεν έχουν σχεδιαστεί για χρήση στη συγκεκριμένη περιοχή

Ο κόλπος δεν χρειάζεται εσωτερικό καθαρισμό με ειδικά προϊόντα.

Ξηρότητα κόλπου σε νεαρή ηλικία

Η κολπική ξηρότητα δεν είναι αποκλειστικά σύμπτωμα μετά τα 40 ή τα 50.

Σε νεότερη ηλικία μπορεί να σχετίζεται με:

• θηλασμό

• ορμονική αντισύλληψη

• ορισμένα φάρμακα

• ανεπαρκή σεξουαλική διέγερση

• θεραπεία που μειώνει τα οιστρογόνα

• σπανιότερες παθήσεις, όπως το σύνδρομο Sjögren

Επίμονη ξηρότητα σε νεαρή γυναίκα, ειδικά μαζί με ακανόνιστη ή απούσα περίοδο, μπορεί να χρειάζεται ορμονική διερεύνηση.

Πώς αντιμετωπίζεται η ξηρότητα του κόλπου

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο επηρεάζει τη γυναίκα.

Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• κολπικά ενυδατικά προϊόντα

• λιπαντικά κατά τη σεξουαλική επαφή

• αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων

• περισσότερο χρόνο για σεξουαλική διέγερση

• αντιμετώπιση υποκείμενης λοίμωξης ή άλλης πάθησης

• τοπική ορμονική θεραπεία όταν υπάρχει σχετική ένδειξη

• συστηματική θεραπεία εμμηνόπαυσης σε συγκεκριμένες γυναίκες

Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για κάθε περίπτωση.

Κολπικά ενυδατικά και λιπαντικά: ποια είναι η διαφορά;

Πρόκειται για διαφορετικά προϊόντα με διαφορετικό σκοπό.

Τα κολπικά ενυδατικά χρησιμοποιούνται σε τακτική βάση για να βοηθούν στη διατήρηση της υγρασίας του ιστού και όχι μόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

Τα λιπαντικά χρησιμοποιούνται κυρίως κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα για να μειώνουν την τριβή και τη δυσφορία.

Σε γυναίκες με πόνο κατά την επαφή λόγω ξηρότητας μπορεί να χρησιμοποιούνται και τα δύο, ανάλογα με τις ανάγκες.

Τι λιπαντικό χρησιμοποιείται για ξηρότητα κόλπου;

Τα λιπαντικά με βάση το νερό αποτελούν συχνή επιλογή και είναι συμβατά με πολλά προφυλακτικά.

Υπάρχουν επίσης λιπαντικά με βάση τη σιλικόνη που έχουν μεγαλύτερη διάρκεια.

Τα λιπαντικά με βάση το λάδι μπορεί να επηρεάσουν την αντοχή ορισμένων προφυλακτικών από latex και δεν είναι κατάλληλα σε όλες τις περιπτώσεις.

Σε γυναίκες με ευαισθησία είναι συνήθως προτιμότερα προϊόντα χωρίς άρωμα ή πρόσθετες ουσίες που προκαλούν αίσθημα θέρμανσης ή ψύξης.

Βοηθά το υαλουρονικό οξύ στην ξηρότητα κόλπου;

Υπάρχουν κολπικά ενυδατικά προϊόντα που περιέχουν υαλουρονικό οξύ και χρησιμοποιούνται ως μη ορμονική επιλογή για την προσωρινή ανακούφιση από την ξηρότητα.

Η επιλογή προϊόντος χρειάζεται να γίνεται ανάλογα με:

• την αιτία

• την ένταση των συμπτωμάτων

• πιθανές αλλεργίες ή ευαισθησίες

• το αν υπάρχει ιστορικό ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου

• την παρουσία άλλων γυναικολογικών συμπτωμάτων

Το ACOG περιλαμβάνει προϊόντα με υαλουρονικό οξύ μεταξύ των διαθέσιμων μη ορμονικών επιλογών σε ειδικά κλινικά πλαίσια.

Τοπικά οιστρογόνα για ξηρότητα κόλπου

Όταν η ξηρότητα σχετίζεται με την πτώση των οιστρογόνων στην περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση και τα μη ορμονικά μέτρα δεν επαρκούν, μπορεί να εξεταστεί τοπική θεραπεία με οιστρογόνα.

Τα κολπικά οιστρογόνα διατίθενται σε διάφορες μορφές, όπως:

• κρέμα

• κολπικό δισκίο ή πεσσός

• gel

• κολπικός δακτύλιος

Η θεραπεία δρα κυρίως τοπικά και χρησιμοποιεί χαμηλότερη δόση οιστρογόνων από τη συστηματική ορμονική θεραπεία.

Η καταλληλότητά της αξιολογείται από γιατρό με βάση το ιστορικό της γυναίκας.

Πόσο γρήγορα βελτιώνεται η ξηρότητα με κολπικά οιστρογόνα;

Η βελτίωση μπορεί να αρχίσει μέσα στις πρώτες εβδομάδες, αλλά δεν είναι άμεση σε όλες τις γυναίκες.

Το NHS αναφέρει ότι μπορεί να χρειαστούν έως και περίπου τρεις μήνες ώστε να επιτευχθεί η πλήρης επίδραση της κολπικής θεραπείας με οιστρογόνα.

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν παρά τη σωστή χρήση, χρειάζεται επανεκτίμηση ώστε να επιβεβαιωθεί ότι η ξηρότητα είναι πράγματι η κύρια αιτία.

Χρειάζονται όλες οι γυναίκες οιστρογόνα;

Όχι.

Σε ήπια ξηρότητα μπορεί να αρκούν:

• κολπικά ενυδατικά

• κατάλληλο λιπαντικό

• αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων

Η ορμονική θεραπεία εξετάζεται όταν η αιτία είναι ορμονική και τα συμπτώματα είναι αρκετά ενοχλητικά ή δεν ανταποκρίνονται επαρκώς σε μη ορμονικές παρεμβάσεις.

Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην πραγματική αιτία και όχι απλώς στο γεγονός ότι υπάρχει ξηρότητα.

Τι ισχύει αν υπάρχει ιστορικό καρκίνου του μαστού

Η αντιμετώπιση χρειάζεται ιδιαίτερη εξατομίκευση σε γυναίκες με ιστορικό ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου.

Συνήθως εξετάζονται πρώτα μη ορμονικές επιλογές, όπως ενυδατικά και λιπαντικά.

Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να συζητηθεί τοπική οιστρογονική θεραπεία όταν τα μη ορμονικά μέτρα δεν επαρκούν, αλλά η απόφαση πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τον γυναικολόγο και, όπου χρειάζεται, τον ογκολόγο.

Υπάρχουν φυσικές θεραπείες για την ξηρότητα κόλπου;

Ο όρος «φυσική θεραπεία» χρησιμοποιείται συχνά για προϊόντα που δεν έχουν ορμόνες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φυσικό προϊόν είναι ασφαλές για τον κόλπο.

Δεν συνιστάται να τοποθετούνται αυθαίρετα μέσα στον κόλπο:

• αιθέρια έλαια

• βότανα

• κοινές ενυδατικές κρέμες σώματος

• μη ειδικά έλαια

• προϊόντα με άρωμα

Τέτοια προϊόντα μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή να επηρεάσουν τη φυσιολογική ισορροπία της περιοχής.

Προτιμώνται προϊόντα σχεδιασμένα ειδικά για κολπική χρήση και, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, ιατρική αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος για ξηρότητα κόλπου

Είναι χρήσιμο να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο όταν:

• η ξηρότητα επιμένει για αρκετές εβδομάδες

• τα απλά μέτρα δεν βοηθούν

• υπάρχει σημαντικός πόνος στην επαφή

• εμφανίζεται επανειλημμένα αίμα μετά την επαφή

• υπάρχει ασυνήθιστη κολπική έκκριση

• υπάρχει έντονος κνησμός ή κάψιμο

• υπάρχουν επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις

• τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα ή τη σεξουαλική ζωή

Το NHS συστήνει ιατρική αξιολόγηση όταν η ξηρότητα επιμένει για εβδομάδες, επηρεάζει την καθημερινότητα ή συνοδεύεται από ασυνήθιστες εκκρίσεις ή αιμορραγία.

Ένας γυναικολογικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει να διαχωριστεί η ορμονική ξηρότητα από λοιμώξεις, δερματολογικά προβλήματα ή άλλες αιτίες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Σε αρκετές περιπτώσεις το ιστορικό και τα συμπτώματα δίνουν σημαντικές πληροφορίες.

Ο γυναικολόγος μπορεί να ρωτήσει:

• πότε ξεκίνησε η ξηρότητα

• αν υπάρχει περίοδος και αν έχει αλλάξει

• αν το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο στην επαφή

• αν υπάρχει κνησμός ή κάψιμο

• αν υπάρχουν αλλαγές στα υγρά

• αν υπάρχει αιμορραγία

• ποια φάρμακα λαμβάνονται

• αν υπάρχει θηλασμός

• αν έχει ξεκινήσει η περιεμμηνόπαυση

• αν υπάρχουν ουρολογικά συμπτώματα

Μπορεί επίσης να χρειαστεί γυναικολογική εξέταση ώστε να αξιολογηθούν ο κολπικός βλεννογόνος, το αιδοίο και ο τράχηλος.

Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να ζητηθεί έλεγχος για λοίμωξη ή άλλη πάθηση.

Τι πρέπει να κρατήσετε για την ξηρότητα κόλπου

Η ξηρότητα κόλπου είναι συχνή και αντιμετωπίσιμη, αλλά δεν έχει πάντα την ίδια αιτία.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• περιεμμηνόπαυση και εμμηνόπαυση

• θηλασμό

• ορμονικές μεταβολές

• φάρμακα

• ανεπαρκή σεξουαλική διέγερση

• ερεθιστικά προϊόντα

• συγκεκριμένες παθήσεις

Τα λιπαντικά και τα κολπικά ενυδατικά μπορούν να βοηθήσουν σε πολλές γυναίκες, ενώ σε ορμονική ξηρότητα μπορεί να χρειαστεί διαφορετική θεραπεία.

Το σημαντικό είναι να μη θεωρείται ο επίμονος πόνος, το κάψιμο ή η δυσφορία αναπόφευκτο μέρος της ηλικίας ή της σεξουαλικής ζωής. Υπάρχουν επιλογές αντιμετώπισης και η σωστή διάγνωση βοηθά να επιλεγεί εκείνη που ανταποκρίνεται στην πραγματική αιτία.

Συχνές ερωτήσεις για την ξηρότητα κόλπου

Τι προκαλεί ξηρότητα στον κόλπο;

Συχνή αιτία είναι η πτώση των οιστρογόνων κατά την περιεμμηνόπαυση, την εμμηνόπαυση ή τον θηλασμό. Μπορεί επίσης να σχετίζεται με φάρμακα, αντισύλληψη, ανεπαρκή διέγερση ή ερεθιστικά προϊόντα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ξηρότητας κόλπου;

Μπορεί να υπάρχουν ξηρότητα, κάψιμο, κνησμός, ερεθισμός και πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή. Σε ορισμένες γυναίκες εμφανίζονται επίσης συχνουρία ή επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις.

Μπορεί να έχω ξηρότητα κόλπου πριν από την εμμηνόπαυση;

Ναι. Η ξηρότητα μπορεί να ξεκινήσει στην περιεμμηνόπαυση, να εμφανιστεί κατά τον θηλασμό ή να σχετίζεται με φάρμακα και άλλους παράγοντες. Δεν αποτελεί αποκλειστικά σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης.

Μπορεί να εμφανιστεί ξηρότητα κόλπου σε νεαρή ηλικία;

Ναι. Σε νεότερες γυναίκες μπορεί να σχετίζεται με θηλασμό, ορμονική αντισύλληψη, φάρμακα, ανεπαρκή διέγερση ή άλλες καταστάσεις που επηρεάζουν τα οιστρογόνα και τη φυσική λίπανση.

Η ξηρότητα κόλπου προκαλεί πόνο στην επαφή;

Ναι. Η μειωμένη λίπανση αυξάνει την τριβή και μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, τσούξιμο ή πόνο κατά τη διείσδυση. Ο επίμονος πόνος χρειάζεται αξιολόγηση, καθώς μπορεί να έχει και άλλες αιτίες.

Μπορεί η ξηρότητα κόλπου να προκαλέσει αίμα;

Η ξηρότητα μπορεί να κάνει τον κολπικό ιστό περισσότερο ευαίσθητο και να οδηγήσει σε μικρή αιμορραγία μετά την επαφή. Επαναλαμβανόμενη αιμορραγία όμως χρειάζεται γυναικολογικό έλεγχο.

Πώς αντιμετωπίζεται η ξηρότητα του κόλπου;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Μπορεί να περιλαμβάνει κολπικά ενυδατικά, λιπαντικά, αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων και, όταν υπάρχει ορμονική αιτία και κατάλληλη ένδειξη, τοπική θεραπεία με οιστρογόνα.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ κολπικού ενυδατικού και λιπαντικού;

Το ενυδατικό χρησιμοποιείται τακτικά για να βοηθήσει στη διατήρηση της υγρασίας του κόλπου. Το λιπαντικό χρησιμοποιείται κυρίως πριν ή κατά τη σεξουαλική επαφή ώστε να μειώσει την τριβή.

Ποιο λιπαντικό είναι καλύτερο για ξηρότητα κόλπου;

Τα λιπαντικά με βάση το νερό είναι συχνή επιλογή, ενώ τα προϊόντα σιλικόνης διαρκούν περισσότερο. Αν χρησιμοποιούνται προφυλακτικά από latex, χρειάζεται προσοχή με προϊόντα με βάση το λάδι, καθώς μπορεί να τα καταστρέψουν.

Βοηθά το υαλουρονικό οξύ στην ξηρότητα του κόλπου;

Προϊόντα κολπικής ενυδάτωσης με υαλουρονικό οξύ χρησιμοποιούνται ως μη ορμονική επιλογή για την ανακούφιση της ξηρότητας. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από την αιτία και τα υπόλοιπα συμπτώματα.

Πότε χρειάζονται κολπικά οιστρογόνα για ξηρότητα;

Μπορούν να εξεταστούν όταν η ξηρότητα οφείλεται σε χαμηλά οιστρογόνα, ιδιαίτερα στην εμμηνόπαυση, και τα μη ορμονικά μέτρα δεν προσφέρουν επαρκή ανακούφιση. Η θεραπεία επιλέγεται μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Είναι φυσιολογική η ξηρότητα κόλπου μετά τα 50;

Είναι συχνή λόγω της μείωσης των οιστρογόνων, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμένει χωρίς αντιμετώπιση. Υπάρχουν αποτελεσματικές επιλογές για τη μείωση της ξηρότητας, του πόνου και του ερεθισμού.

Η ξηρότητα κόλπου είναι το ίδιο με την κολπίτιδα;

Όχι. Η ξηρότητα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και κάψιμο, αλλά η κολπίτιδα περιλαμβάνει διαφορετικές καταστάσεις και μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη ή άλλους παράγοντες. Η διάκριση χρειάζεται σωστή αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν.

Πότε πρέπει να πάω στον γυναικολόγο για ξηρότητα κόλπου;

Όταν η ξηρότητα επιμένει για εβδομάδες, προκαλεί πόνο, επηρεάζει τη σεξουαλική ζωή ή συνοδεύεται από αίμα, ασυνήθιστες εκκρίσεις, έντονο κνησμό ή ουρολογικά συμπτώματα, χρειάζεται γυναικολογική εκτίμηση.

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική συμβουλή.